Het doorbreken van het hiërarchisch leiderschap

De nieuwe generatie groeit op in een veel dynamischere wereld, waarin informatie delen een vanzelfsprekendheid is geworden. Een wereld waarin netwerken mensen op een vloeibare manier met elkaar verbinden. Bij deze leef- en denkwereld past het niet meer om in een structuur en een systeem gedrukt te worden.

De dynamische tijd waarin wij leven, vraagt erom het hiërarchisch denken in organisaties ter discussie te stellen. Ter discussie te stellen, zodat er ruimte gaat ontstaan voor vernieuwend leiderschap vanuit de mensen zelf. Op dit moment waant het hiërarchisch leiderschap zich nog onaantastbaar, omdat het verankerd is tot in de haarvaten van ons bestaan.

Het mechanisme

Het is een kwestie van tijd dat het mechanisme van het traditionele hiërarchische organiseren wordt doorbroken, maar weerbarstig is dit mechanisme zeker. Niet geheel verbazingwekkend is het door systeemdenkers ook nog eens in structuren en systemen geborgd. Maar houdt het systeem zichzelf daarmee in stand en gedragen we er ons naar? Of wordt het hiërarchisch systeem juist bewust in stand gehouden?

De oorsprong

Waar komt die zucht naar hiërarchisch leiderschap toch vandaan? Zijn het de leidinggevenden die in het spelen van de rol van manager hun belang en belangrijkheid overwaarderen? Of ligt de oorsprong van dit mechanisme gewoon bij ons zelf? Hebben medewerkers zo weinig vertrouwen in hun eigen kwaliteiten?
Iedereen is thuis gewend om een gezinsleven te runnen en daarnaast vaak allerlei andere activiteiten te ontplooien. Daarbij maken ze hun eigen keuzes en nemen ze hun eigen beslissingen. Hoe komt het dan dat de hulpeloosheid spontaan toeslaat op het moment dat men over de drempel van de organisatie stapt?

Vanaf het moment dat we geboren worden heeft het hiërarchisch mechanisme decennia lang onbewust zijn werking, in elke levensfase die we doorlopen. Eerst zijn het de ouders die hun hiërarchische rol met verve vervullen. Daarna krijgen we te maken met leraren op de lagere en middelbare school en vervolgens ook nog eens met de professoren op de universiteit. We groeien op met het idee dat een ander ons vertelt wat wij moeten weten. Dat maakt het niet zo vreemd dat, zodra we gaan werken, we daar ook een leidinggevende verwachten die ons vertelt wat wij moeten doen en of we het wel goed doen. Er ontstaat daardoor een aangeleerde hulpeloosheid die niet bijdraagt aan de ontwikkeling van het persoonlijk leiderschap.

Het systeem

Een grote groep schikt zich in het hiërarchisch systeem, omdat het systeem nou eenmaal zo werkt. Een andere groep probeert zich via de wetten van het systeem te ontworstelen en ruimte te zoeken voor de ontwikkeling van zijn persoonlijk leiderschap. Het systeem biedt daarvoor maar  één mogelijkheid en dat is de hiërarchische ladder beklimmen. Zelf mensen vertellen wat ze moeten doen, om zo aan een leidinggevende te ontkomen.

Het vak

Uiteraard is het zo georganiseerd dat met het volgen van een intensieve cursus een nieuwe manager wordt klaargestoomd voor het echte werk. Een kostbaar en intensief leerprogramma is benodigd om door andere ervaren managers uitgelegd te krijgen wat je functie als manager inhoudt. Maar de echte kneepjes van het “vak” krijg je pas in de vingers door intervisie met soortgenoten, want dat manager zijn en worden een vak is, daarover zijn ze het immers allen wel eens.

Het systeem houdt zichzelf in stand

Uit het systeem ontstaan vanzelf weer nieuwe managers, waarmee het belang en de belangrijkheid van de manager als vanzelfsprekend weer geborgd is. Het systeem kan niet zonder de manager, maar de managers kunnen ook niet zonder het systeem.

Houdbaarheidsdatum

Daarmee maken we onszelf onderdeel van een mechanisme dat zijn realiteitswaarde aan het verliezen is. We zien we dat de buitenwereld in een rap tempo verandert, maar wij blijven ons organiseren in een structuur en systeem dat in de kern al meer dan 100 jaar bestaat. Het is niet eens meer de vraag of het nog houdbaar is. De tijd is er meer dan rijp voor dat het mechanisme op alle fronten doorbroken gaat worden. Degenen die het het meest in stand houden, zijn straks over hun eigen houdbaarheidsdatum heen. En wat moet je dan als manager...

Over de auteur - Johan de Jager

Johan-197x297De organisatiecoach, die organisaties een nieuw perspectief biedt, laat inzien dat het anders kan en resultaten biedt. Organisaties in beweging brengt, denk- en doe patronen doorbreekt en vernieuwingen laat ontstaan vanuit de kracht van de mensen zelf. 

Deel deze blog!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *